Rozase (Rosacea) ve Diyet İlişkisi Nedir?

Tetikleyici Gıdalara Dikkat

Rozase, yüzün özellikle orta kısmında eritem, telenjiektazi, papül ve püstüller ile karakterize kronik inflamatuar bir cilt hastalığıdır. Yaygın görülmesine rağmen etyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır. Ankara Life Polikliniği dermatoloji uzmanı Dr. Fatma Yıldız, bu hastalığın genetik yatkınlık, enfeksiyöz nedenler, vasküler hiperreaktivite, psikojenik etmenler ve çevresel tetikleyiciler gibi çok sayıda faktörle ilişkili olabileceğini belirtmektedir.

Rozase Alevlenmelerinde Diyetin Rolü

Rozase hastalarında diyetin önemli bir tetikleyici olabileceği yıllardır gözlemlenmektedir. Ultraviyole ışınları, sıcaklık değişiklikleri, stres gibi etkenlerin yanı sıra, tüketilen gıdalar da lezyonların alevlenmesinde etkili olabilir. Özellikle aşağıdaki gıda grupları rozase belirtilerini şiddetlendirebilir:

1. Baharatlı Gıdalar

Baharatlı yiyecekler, özellikle acı biber gibi ürünler, nörojenik inflamasyonu tetikleyerek rozase alevlenmelerine neden olabilir. Bu durum, “P maddesi (substance P)” adı verilen bir nöropeptidin salınımıyla ilişkilidir. P maddesi; mast hücrelerinin degranülasyonunu, vazodilatasyonu ve inflamatuar yanıtı tetikler. Kapsaisin (acı biber), sinamik aldehit (tarçın), hardal yağı gibi maddeler TRPV1 ve TRPA1 kanallarını aktive ederek bu süreçleri başlatabilir.

2. Tarçın Yağı ve Tarçınlı Ürünler

Son yıllarda tarçının kan şekeri düşürücü etkisi nedeniyle popülerliği artmıştır. Ancak, tarçın yağı gibi ürünlerin yüksek doz kullanımı, vazodilatör etkilerinden ötürü rozase alevlenmelerine yol açabilir. Literatürde, yüksek doz tarçın yağı kullanan bir tip 2 diyabet hastasında rozase semptomlarının arttığı bildirilmiştir.

3. Histamin İçeren veya Histamin Salınımına Neden Olan Gıdalar

Histamin intoleransı rozaseyi tetikleyebilir. Bu duruma neden olan gıdalar arasında peynir, kefir, turşu, işlenmiş et ürünleri, bazı meyve ve sebzeler (domates, patlıcan, çikolata, muz, ananas), sirke içeren soslar ve deniz ürünleri sayılabilir. Bu gıdalar ya histamin içerir ya da histamin salınımını arttırır.

4. Alkol

Alkol, vazodilatasyonu artırarak yüzde kızarıklığa ve rozase semptomlarının şiddetlenmesine neden olabilir. Alkol alımı, kallikrein-kinin sistemi aktivasyonuna ve plazma bradikinin artışına yol açar. Bu durum, özellikle beyaz şarap ve likör tüketen bireylerde daha belirgin olabilir. Ancak, alkol ile rozase arasındaki ilişki bazı çalışmalarda net olmamakla birlikte, doza bağımlı olarak riskin arttığı da gösterilmiştir.

5. B Vitaminleri

Özellikle yüksek dozda alınan B6 ve B12 vitaminleri, rozase benzeri akneiform erüpsiyonlara neden olabilir. Niasin (B3 vitamini) yüksek dozlarda vazodilatasyona neden olarak yüzde kızarıklık, baş ağrısı ve hipotansiyon oluşturabilirken, nikotinamid formu ise lokal kullanıldığında cilt bariyer fonksiyonlarını destekleyerek olumlu etki gösterebilir.

6. Sıcak İçecekler

Sıcak içecekler, vücut ısısında ani artışa neden olarak yüzdeki damarları genişletir ve bu da rozase alevlenmesini tetikleyebilir. Yapılan çalışmalarda kahve ve çay tüketimi sonrası oluşan kızarıklığın, kafeinden ziyade içeceklerin sıcaklığıyla ilgili olduğu saptanmıştır.

Sonuç ve Öneriler

Rozase hastalarında alevlenmeleri önlemek amacıyla diyet düzenlemesi önem arz etmektedir. Hastaların beslenme alışkanlıkları, alkol ve takviye kullanımları dikkatle sorgulanmalıdır. Ancak, diyet ve rozase arasındaki ilişki henüz netleşmemiştir ve daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Ankara Life Polikliniği’nde rozase hastalarına bütüncül yaklaşan Dr. Fatma Yıldız, bu hastalığın tetikleyici unsurlarının belirlenmesi ve kişiye özel tedavi planlamasının etkili sonuçlar verdiğini vurgulamaktadır. Rozase belirtilerinde artış yaşayan bireylerin mutlaka bir dermatoloji uzmanına başvurarak detaylı değerlendirme yaptırmaları önerilir.

Ankara Life Polikliniği – Dr. Fatma Yıldız