Rozasea Nedir?
-
Yüzün santral bölgelerini etkileyen kronik, alevlenmelerle seyreden bir cilt hastalığıdır.
-
Primer bulgular: Eritem (kızarıklık), telenjiektazi (kılcal damar genişlemesi), papül ve püstüller.
-
Sekonder bulgular: Yanma, batma, ödem, kuruluk, oküler tutulum, fima gibi deformasyonlar.
Alt Tipleri:
-
Eritematotelenjiektatik Rozasea (ETR) – kalıcı kızarıklık ve damar genişlemeleri
-
Papülopüstüler Rozasea (PPR) – sivilce benzeri lezyonlar
-
Fimatöz Rozasea (FR) – doku kalınlaşması (rinofima en yaygın formu)
-
Oküler Rozasea – göz tutulumu
Lazer ve Işık Tedavileri:
Lazer tedavileri özellikle ETR alt tipinde eritem ve telenjiektaziye karşı etkilidir. Kullanılan başlıca sistemler:
1. Atımlı Boya Lazer (PDL, 585–595 nm)
-
Oksihemoglobini hedef alır.
-
Etkili ancak purpura (morarma) gibi yan etkiler yaygın.
-
Yeni cihazlarda kriyojen soğutma ile bu etkiler azaltılmıştır.
-
ETR'li hastalarda yaşam kalitesini artırdığı gösterilmiştir.
-
2. Yoğun Atımlı Işık (IPL)
-
Geniş dalga boyu (560–1200 nm).
-
Non-koherent ışık kullanır, purpura riski düşüktür.
-
Daha büyük spot boyutu ile daha homojen uygulama yapılır.
-
3. KTP Lazer (532 nm)
-
Nd:YAG’ın frekansı katlanmış versiyonu.
-
PDL'ye göre daha etkili olabilir, ancak eritem ve ödem daha sık.
-
4. Nd:YAG Lazer (1064 nm)
-
Derin damarları hedefler, purpura oluşturmaz.
-
PDL ile karşılaştırıldığında benzer etkinlik, daha az yan etki.
-
5. Bakır Bromid ve Kripton Lazer
-
Daha eski teknolojiler; hipopigmentasyon ve skar riski yüksek.
Fimatöz Rozasea Tedavisi:
-
Hafif vakalarda izotretinoin etkili olabilir.
-
İleri vakalarda:
-
Lazer ablasyon
-
CO₂, Er:YAG lazerler
-
Cerrahi yöntemler: elektrocerrahi, dermabrazyon, tanjansiyel eksizyon
Klinik Pratik İçin Öneriler:
-
Tüm rozasea olgularında geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanımı önerilir.
-
Tetikleyicilerden (sıcak/soğuk hava, alkol, baharat, egzersiz, iritan kozmetikler) uzak durulmalıdır.
-
ETR tedavisinde:
-
Lazer tercih edilecekse, atım süresi, enerji düzeyi ve soğutma önemli faktörlerdir.
-
-
Kombinasyon tedavileri (örneğin IPL + RF) daha etkili olabilir.
-
-
ETR ve PPR'de etkili bulunmuştur.
