Telogen Saç Dökülmesi Nedir? Neden Olur? Nasıl Yönetilir?

Telogen Saç Dökülmesi Nedir? Neden Olur? Nasıl Yönetilir?

Telogen saç dökülmesi veya tıptaki adıyla telogen effluvium (TE), saç döngüsünün dinlenme fazındaki bozulmalara bağlı olarak gelişen ve en sık görülen saç dökülmesi tiplerinden biridir. TE, çoğu zaman geçici olmakla birlikte hastalar için oldukça kaygı verici bir durumdur. Peki bu dökülmenin sebepleri nelerdir, nasıl teşhis edilir ve hangi yöntemlerle tedavi edilebilir?

Telogen Effluvium Nedir?

Saçlar yaşamları boyunca bir döngü içinde hareket eder: anagen (büyüme), katagen (geçiş) ve telogen (dinlenme) evrelerinden geçer. Normal şartlarda saçların %85-90'ı anagen fazda, %10-15’i telogen fazda bulunur. Günlük olarak 50-100 saç telinin dökülmesi normal kabul edilir. Ancak bu sayı 150’nin üzerine çıkıyorsa telogen effluvium’dan şüphelenilebilir.

TE, saç köklerinin aniden veya kademeli olarak telogen faza geçmesiyle saç dökülmesinin belirginleştiği bir tablodur. Genellikle saçlı derinin tamamında yaygın bir dökülme gözlenir. Telogen saç dökülmesi kendi içinde akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır.

Akut Telogen Effluvium (ATE)

ATE, genellikle ani stres, doğum, yüksek ateşli hastalıklar, travmalar, ameliyatlar ya da hormonal değişiklikler gibi nedenlerle tetiklenir. Bu faktörlerin etkisiyle saçlar 1-2 ay içinde dökülmeye başlar ve bu durum 6 ay kadar sürebilir. Özellikle doğum sonrası kadınlarda sık görülür.

Kronik Telogen Effluvium (KTE)

KTE ise 6 aydan uzun süren saç dökülmesiyle karakterizedir. Genellikle kadınlarda daha yaygındır ve altta yatan bir sağlık problemi söz konusudur. Demir eksikliği, tiroid bozuklukları, sistemik hastalıklar, bazı ilaçlar, kronik stres ya da beslenme eksiklikleri gibi nedenlerle ortaya çıkabilir.

Telogen Effluvium Nedenleri

Aşağıda akut ve kronik TE’ye yol açan bazı yaygın nedenler tablo olarak sunulmuştur:

Tanısal Yaklaşım

Tanıda ilk adım, saç dökülmesinin başlangıcından önceki 2-5 ay içindeki stresörlerin ve tetikleyici faktörlerin sorgulanmasıdır. Fizik muayenede saçlı derinin genel durumu, inflamasyon, atrofi, skar gibi yapılar incelenir. Ayrıca “modifiye saç yıkama testi”, trikoskopi, trikogram ve fototrikogram gibi tanı araçları da kullanılır.

Tanıda Kullanılan Yöntemler

1. Modifiye Saç Yıkama Testi: 5 gün saç yıkamayan hastanın saçları yıkandıktan sonra kaybedilen saçlar toplanır ve değerlendirilir. Eğer %10’dan fazla telogen fazda saç varsa TE lehine yorumlanır.

2. Trikogram: Mikroskop altında saç kökleri incelenir, telogen ve anagen oranı belirlenir. %25’ten fazla telogen saç varsa TE desteklenir.

3. Fototrikogram: Saçlı deri üzerinde belirlenen bir alan tıraşlanır ve farklı zamanlarda fotoğraflanarak telogen saç oranı hesaplanır.

4. Trikoskopi: Saçların ve saç derisinin dermoskop ile incelenmesidir. TE ile androgenetik alopesiden ayrımda oldukça yardımcıdır.

5. Biyopsi: Çok nadiren gerekli olur. Genellikle 4 mm punch biyopsi ile tanı konur.

Tedavi ve Yönetim

TE’nin tedavisinde en önemli nokta, altta yatan nedenin belirlenmesidir. Eğer bir stres faktörü varsa ortadan kaldırılması gerekir. Diyet yetersizlikleri, vitamin eksiklikleri ya da ilaçlara bağlı dökülmelerde neden düzeltildiğinde saç dökülmesi durur ve saçlar yeniden çıkar.

Kronik vakalarda saç yoğunluğunun artması için topikal minoksidil veya PRP gibi destekleyici tedaviler uygulanabilir. Minoksidil hem kadın hem de erkek hastalarda %2-5 konsantrasyonlarında kullanılır. Ayrıca topikal kafein, ketokonazol şampuan, sistemik antioksidanlar, demir ve çinko desteği gibi tedaviler de faydalı olabilir.

Önemli: Biotin, selenyum, çinko, demir, C vitamini ve B12 eksikliklerinin TE gelişiminde önemli yeri olduğu gösterilmiştir.

Telogen Effluvium’da Yeni Yaklaşımlar

Son yıllarda telogen saç dökülmesi tedavisinde mezoterapi, kök hücre destekli tedaviler, polinükleotid içeren ürünler ve düşük doz lazer terapileri de kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca TZP (trombositten zengin plazma) enjeksiyonları da umut vaat etmektedir. 2023 yılında yayınlanan bir çalışmada TZP tedavisinin saç kalınlığı ve yoğunluğunu artırdığı gösterilmiştir.

Ek olarak, saç kozmetiğinde kullanılan ürünlerde akrilat polimerleri ve keratin içeren şampuanlar, saç tellerinin kalınlaşmasına yardımcı olmaktadır.

Sonuç olarak, telogen effluvium saç dökülmesi şikayetiyle başvuran hastalarda mutlaka detaylı öykü alınmalı, tanı testleri uygulanmalı ve altta yatan nedenler araştırılmalıdır. Doğru teşhis ve kişiye özel tedaviyle bu dökülme tipi büyük oranda geri dönüşlüdür.

Bu konuda daha fazla bilgi almak ve kişisel tedavi planınızı oluşturmak isterseniz, Dermatolog Doktor Fatma Yıldız ile Ankara Life Polikliniği'nde iletişime geçebilirsiniz.